Η γήρανση είναι μια φυσική διαδικασία που όλοι βιώνουμε, όμως δεν εκδηλώνεται όπως νομίζουμε, απλά με πιο χαλαρό δέρμα και λίγες ριτίδες στις ρινοπαρειακές. Ενώ εμείς βλέπουμε τα εξωτερικά σημάδια – όπως τα γκρίζα μαλλιά – μέσα στο σώμα μας συμβαίνουν πολύ πιο περίπλοκες αλλαγές, που επηρεάζουν όργανα, ιστούς και κύτταρα.
Μια πρόσφατη μελέτη από το Stanford University School of Medicine, δημοσιευμένη στο Nature Aging το 2024, αποκαλύπτει ότι αυτές οι αλλαγές δεν συμβαίνουν γραμμικά και αρμονικά στο πέρασμα του χρόνου. Αντίθετα, το σώμα μας περνάει από «κύματα» μοριακών μεταβολών που εκδηλώνονται έντονα στη μέση και την προχωρημένη ηλικία.
Τι έδειξε η μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν multi-omics δεδομένα (γονίδια, πρωτεΐνες, μικροβίωμα, μεταβολίτες) από 108 άτομα ηλικίας 25–75 ετών που παρακολουθήθηκαν για αρκετό καιρό (έως και 6.8 χρόνια).
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
Η γήρανση δεν είναι γραμμική αλλά ακολουθεί μηχανισμούς με απότομες μεταβάσεις.
-
Οι ερευνητές εντόπισαν δύο “κομβικές ηλικίες”:
-
Γύρω στα 44 χρόνια
-
Γύρω στα 60 χρόνια
Σε αυτές τις ηλικίες παρατηρούνται πιο έντονες μοριακές αλλαγές σε σχέση με άλλες περιόδους της ζωής.
-
Στις συγκεκριμένες φάσεις ζωής, ο οργανισμός μας εμφανίζει δυσρύθμιση σε σημαντικά βιολογικά μονοπάτια.
-
Κάπου στην 4η δεκαετία μας:
-
αλλαγές στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος
-
μεταβολές στον μεταβολισμό λιπιδίων και στον μεταβολισμό αλκοόλης
-
δείκτες που σχετίζονται με καρδιαγγειακό κίνδυνο
-
-
Κάπου στην 6η δεκαετία μας:
-
εξασθένιση του ανοσοποιητικού (ρυθμίσεις φλεγμονής, ανοσολογικές αποκρίσεις)
-
μεταβολές στη ρύθμιση της γλυκόζης και των υδατανθράκων
-
επιδείνωση λειτουργιών που σχετίζονται με νεφρική υγεία
-
Οι αλλαγές αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο για χρόνιες παθήσεις.
-
Στη μέση ηλικία (περίπου 44): η «μετάβαση» σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για καρδιοπάθειες και μεταβολικό σύνδρομο.
-
Στα πιο προχωρημένα χρόνια (περίπου 60): οι αλλαγές στο ανοσοποιητικό και στη γλυκόζη αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, λοιμώξεων, αλλά και χρόνιων φλεγμονωδών καταστάσεων.
Γιατί μας αφορά η ανακάλυψη αυτή
Η κατανόηση αυτών των «κρυφών» αλλαγών ανοίγει τον δρόμο για καλύτερη πρόληψη. Αν γνωρίζουμε ποιες βιολογικές λειτουργίες αλλάζουν σε κάθε ηλικιακό στάδιο, μπορούμε να σχεδιάσουμε στοχευμένες παρεμβάσεις – είτε με τρόπο ζωής είτε με ιατρική παρακολούθηση – ώστε να παραμείνουμε υγιείς περισσότερο.
Ο ρόλος της αντίληψης για τη γήρανση (SPA)
Δεν είναι μόνο η βιολογία. Έρευνες δείχνουν ότι το πώς αντιλαμβανόμαστε τη γήρανση μας (Self-Perception of Aging – SPA) επηρεάζει άμεσα την υγεία και τη μακροζωία.
-
Αρνητική στάση: συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ασθενειών και υψηλότερη θνησιμότητα.
-
Θετική στάση: οδηγεί σε καλύτερη υγεία, πιο ενεργό τρόπο ζωής και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Με λίγα λόγια, η στάση μας απέναντι στο γήρας δεν είναι απλώς ψυχολογικό ζήτημα, αλλά και βιολογικός παράγοντας υγείας.
Πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε την υγιή γήρανση
Δεν υπάρχει «μαγικό κουμπί» για να σταματήσει η γήρανση. Υπάρχουν όμως πρακτικοί τρόποι για να επιβραδύνουμε την επιδείνωση που φέρνει:
-
Κίνηση: καθημερινή φυσική δραστηριότητα για καρδιά, μυς και οστά.
-
Διατροφή: ισορροπημένη, μεσογειακού τύπου, πλούσια σε φυτικές ίνες, καλά λιπαρά και αντιοξειδωτικά.
-
Κοινωνική ζωή: διατήρηση σχέσεων και συμμετοχή σε κοινότητα.
-
Θετική στάση: υιοθέτηση αισιόδοξης ματιάς απέναντι στη γήρανση.
Κλείνοντας
Η γήρανση είναι μια πολύπλοκη αλλά μη γραμμική διαδικασία, που επηρεάζει όχι μόνο την εμφάνιση αλλά και τις εσωτερικές μας λειτουργίες. Η νέα μελέτη μάς θυμίζει ότι η υγιής γήρανση δεν είναι απλώς θέμα γενετικής – είναι και θέμα τρόπου ζωής, κοινωνικής δραστηριότητας και στάσης απέναντι στον χρόνο.
Η γνώση αυτή μάς δίνει τα εργαλεία να «γερνάμε» πιο σοφά και με περισσότερη ποιότητα ζωής.
Πηγές:
- Shen, X., Wang, C., Zhou, X., Li, J., Ma, Y., Liu, J., … & Snyder, M. (2024). Nonlinear dynamics of multi-omics profiles during human aging. Nature Aging, 4(12), 1619–1634. https://doi.org/10.1038/s43587-024-00692-2
- Gao, J., Chen, H., Chen, H., Zhou, Y., Xu, W., & Zhang, X. (2024). A cohort study of self-perception of ageing and all-cause mortality among older adults in China: a multiple mediators analysis. BMC Public Health, 24, 1382. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18895-y
📌 Το άρθρο συντάχθηκε από την Κυριακή Ζακχαίου, διατροφολόγο – βιοχημικό και ιδιοκτήτρια του www.diatrofisimera.gr.
🌐 Social Media:
Instagram | TikTok | Facebook | YouTube
🙏 Σας ευχαριστώ που με εμπιστεύεστε για τη διατροφή σας!
